De ene regel voor het leven

In het hele universum is er slechts een ding. Een ding van wat wij weten, wat schaars is en uniek: bewustzijn. Dit is de simpele observatie waar de filosoof Immanuel Kant mee begon. Aan deze observatie zit de ene regel voor het leven verbonden.

Kant??

Volgens Kant is het enige dat ons onderscheid, van de rest van de materie in het universum. Onze mogelijkheid om te redeneren. Wij kunnen de wereld rondom ons pakken en door te beredeneren en willigheid te tonen, deze wereld verbeteren. Dit was voor Kant speciaal, heel erg speciaal. Een wonder bijna. Want voor alles in de oneindige span van bestaan. Zijn wij de enige (waar wij van weten) die ons bestaan kunnen sturen. In de bekende kosmos, zijn wij de enige bron van vindingrijkheid en creativiteit. Wij zijn de enige die ons eigen lot kunnen sturen. Wij zijn de enige die zelf bewust zijn.

Daardoor leiden Kant slim af dat, logisch gezien, de opper waarde van het universum is het geen dat zichzelf bedenkt als waarde. De enige echte betekenis van bestaan is de mogelijkheid om betekenis te vormen. Het enige van belang is hetgeen dat belang bepaalt. 

Wat zegt dit dan?

Deze vaardigheid, om betekenis te kiezen, belang te bedenken, het uitvinden van een doel. Is de enige bekende kracht in het hele universum dat zichzelf kan propageren. Dat zijn intelligentie kan spreiden en steeds grotere levels van organisatie door de kosmos kan genereren. Kant geloofde dat zonder rationaliteit het universum een rommel zou zijn, tevergeefs en zonder doel. Zonder intelligentie en de vrijheid om die intelligentie uit te oefenen, kunnen we net zo goed allemaal en stel stenen zijn. Stenen veranderen niet. Ze begrijpen geen waarde, systemen of organisaties. Ze wijzigen niet, verbeteren niet en creëren niks. Stenen zijn gewoon daar. 

Wat doet er toe?

Bewustzijn daarentegen, bewustzijn kan het universum reorganiseren en die reorganisatie kan exponentieel op zichzelf toe voegen. Bewustzijn kan een probleem pakken, een systeem van een bepaalde complexiteit, deze begrijpen en hier nog een complexer iets van maken. In duizend jaar zijn we van het spelen met stokjes in grotten naar het ontwerpen van digitale werelden die de geesten van miljarden verbinden. In nog eens duizend jaar, zou het makkelijk kunnen dat we tussen de sterren zitten, de planeten, tijd en ruimte zelf aan het hervormen. Elke individuele actie doet er misschien niet toe in het grotere plaatje van alles. Maar het behouden en promoveren van rationele bewustzijn in het geheel doet er meer toe dan wat dan ook.

Kant betoogde dat de meest fundamentele morele taak het behouden en groeien van bewustzijn is. Zowel in onszelf als in andere. Hij noemde dit principe van bewustzijn altijd als eerste zetten “de formule van de mensheid.” Het legt een soort van… alles uit. Ooit. Het legt onze basis morele intuïties uit. Het klassieke concept van deugden legt het uit. Ook legt het uit hoe je in je dagelijkse leven kan leven zonder te vertrouwen op een of andere bedachte visie of hoop. 

 

De formule

Als dat nog niet genoeg was, legt het het ook nog uit in een simpele zin. De formule van de mensheid stelt, “Act in such a way that you treat humanity, whether in your own person or in the person of another, always at the same time as an end and never simply as a means.” 

Ofwel. 

De ene regel van het leven, “Handel in zo een manier dat je de mensheid behandelt, of het nou jij in eigen persoon bent of in een ander persoon. Altijd op hetzelfde moment als een eind en nooit simpelweg als een middel.” 

Dat is het. De formule van de mensheid is het principe dat mensen uit adolescenten onderhandelen trekt en in volwassen deugden brengt. 

benieuwd naar praktische tips? Laat het weten in de reacties sectie!